De overbodige bibliotheek
De rol van bibliotheken bij het delen van kennis wordt sterk belemmerd door de instandhouding van heel veel overbodigs. stelt John Mackenzie Owen. Door te kijken naar het informatiegedrag van studenten en daarop in te spelen kunnen bibliotheekvoorzieningen weer actueel en relevant gemaakt worden. Het concept De Nederlandse Biblotheek voor het Onderwijs kan daartoe een aanzet zijn.
In de Informatie Professional nr. 4 van 2011 geeft Mackenzie Owen weer dat de bibliotheek in haar huidige vorm het nakijken heeft bij het delen van kennis in instellingen zoals universiteiten en hogescholen. Dit komt volgens hem door volgende problemen:
- De bibliotheek is een lokale organisatie in een globale wereld
- De bibliotheek is een 'one-way-street' gefixeerd op een hixebrarchisch aanbodsysteem van auteur naar gebruiker
- De informatieprofessional gaat uit van inmiddels verouderde systeemconcepten zoals catalogi, classificiatie en thesauri
- De bibliotheek stelt zich op als dienstverlener en bemiddelaar in een tijd waarin de gebruiker zichzelf wel kan bedienen
- Vooruitstrevende bibliotheken bieden hun collectie en diensten aan via social media, maar het gaat niet om aanbieden via social media maar om deelnemen in social media
- Kennisdeling door bibliotheken is gebaseerd op een vergaarbakmodel dat bekendstaat onder de chique naam 'repositories'
- Buiten de bibliotheek bestaat er al lang een bibliotheek 2.0, die heet 'het web'
- Als het gaat om informatie, is het maken van onderscheid tussen onderwijstypes niet meer gewenst
Als hij kijkt naar hoe de bibliotheek er nu voor staat, ziet Mackenzie Owen drie typen bibliotheken (bij de Universiteit van Amsterdam):
- De kostbare bibliotheek: het cultureel erfgoed waar de universiteit terecht een bijzondere plaats voor inruimt
- De digitale bibliotheek: het gehele aanbod aan digitale informatie en diensten (binnen- en buitenshuis) die volgens de gebruikscijfers voorziet in een enorme behoefte en heeft geleid tot een zeer aanzienlijke toename van het informatiegebruik
- De overbodige bibliotheek: de traditionele UB met een groot gebouw waarbij Mackenzie Owen vermoedt dat er nauwelijks een relatie is tussen de gebruikers van dit bibliotheektype en de diensten die daar worden aangeboden
Tot zover.
'Toevallig' volg ik momenteel de integratiemodule Culturele Informatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam waarin we onderzoek doen naar 'Wat doen studenten in de bibliotheek en wat is de relatie daarvan met de aangeboden diensten?' Het onderzoek vindt plaats in een aantal universiteits- en hogeschoolbibliotheken.Onze docent? Jazeker: John Mackenzie Owen.
Mackenzie Owen legt de nadruk op een inductieve methode van onderzoek. Hij komt ook tot bovenstaande drie bibliotheektypes door gewoon te kijken naar wat er zich afspeelt binnen de bibliotheek. Hij hamert er bij ons, zijn studenten, dan ook op om te kijken naar de feiten en ons niet te laten leiden door onze eigen 'vooroordelen'. Hierbij legt hij de link met Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832). Vooral bekend als dichter en schrijver van romans en toneelstukken. Maar in zijn tijd was hij ook bekend als natuurwetenschapper en wetenschapstheoreticus. Zijn ideexebn over hoe je de wereld moet waarnemen om tot (zo objectief mogelijke) kennis van die wereld te komen, gelden nog altijd.
In het artikel 'The Experiment as Mediator of Object and Subject' (een essay geschreven door Von Goethe in 1792) stelt Von Goethe dat we onze omgeving opnemen in relatie tot onszelf. Op zich logisch, maar het werkt fouten in de waarneming in de hand. Dat is een probleem als je de werkelijke eigenschappen van objecten en de relatie van deze objecten onderling wilt waarnemen en beschrijven. Wie het plantenrijk bestudeert, moet zich niet laten bexefnvloeden door het feit dat de ene plant mooier is dan de andere, maar objectief de kenmerken en onderlinge relaties van planten beschrijven. Om dat goed te kunnen doen is het belangrijk dat we al ons vermogen inzetten om kritisch te blijven ten aanzien van onze waarneming en ons handelen daarnaar. Deze eigenschappen moeten we door ervaring ontwikkelen. Wetenschap is een kwestie van ervaring opdoen in een kritische houding zodat we een foute waarneming kunnen herkennen.
Mackenzie Owen stelt dat het voldoende is om op lokaal niveau een goed geoutilleerde studieplek in te richten en studenten te ondersteunen in het ontwikkelen van hun eigen kennisnetwerk. De rest kan heel goed op landelijk niveau worden geregeld door het inrichten van De Nederlandse Bibliotheek voor het Onderwijs. Aan ons, zijn studenten, om deze theorie te bewijzen of te weerleggen.
Wordt vervolgd.
Het hele artikel van John Mackenzie Owen lees je in de Informatie Professional nr. 4 van 2011. Het hele artikel van Johann Wolfgang von Goethe lees je op de site van The Nature Institute. Met dank aan mijn medestudent Peter Becker voor de Nederlandse samenvatting van dit laatste artikel.
! Bedankt voor je reactie!
Rob Coers says:
12 april 2011 at 22:47Ik zie nog een voordeel van Pbworks, namelijk de aanwezigheid van RSS waarmee je de edits kunt ontvangen in je Google Reader. Als je je wiki achter slot en grendel zet, moet je de feed wel even door http://freemyfeed.com/ halen. Check even zelf of Wiki Spaces en Google Sites ook RSS aan boord hebben. Verder een fijn overzicht!